Węch Psa

Węch u psa odgrywa dominującą rolę w odbieraniu wrażeń ze świata zewnętrznego i dlatego mówimy, że pies jest zwierzęciem węchowym. Nasze poznawanie świata odbywa się inaczej, za pośrednictwem przede wszystkim bodźców optycznych, "od pierwszego wejrzenia". Gdyby pies mógł abstrakcyjnie myśleć i wyrażać swe myśli słowami, powiedziałby o sobie mniej więcej tak: Mój światopogląd, a raczej moje węchowe ujęcie świata następuje od pierwszego westchnienia - przez nos, kiedy jako ślepe szczenię czuję matkę, kiedy świat wydaje mi się wonny lub smrodliwy. Że tak jest rzeczywiście, można stwierdzić w czasie obserwacji psa prze-biegającego przez pole, gdzie jego pan stoi nieruchomo na tle drzewa. Pies, jeśli biegnie z wiatrem, mimo iż patrzy w tę stronę, nie spostrzega pana i biegnie dalej tak długo, póki go nie zwietrzy. Wtedy nagle zmienia kierunek i w pełnym pędzie zdąża do pana, którego "spostrzegł nosem". Inny przykład: Pan stoi w większej grupie ludzi jednakowo ubranych, np. w szeregu kompanii wojska. Pomocnik przeprowadza psa z silnym wiatrem, tak by zwierzę nie mogło odebrać wrażeń węchowych. Pies, jeśli nie był przyzwyczajony do znajdowania swego pana w tych samych okolicznościach (miejsce i towarzystwo), nie zwraca uwagi na kompanię, mimo że odległość jest mała. Wtem pan, nie ruszając się, jednym krótkim sygnałem dźwiękowym zwraca na siebie uwagę psa. Ten momentalnie - bo słuch na doskonały - reaguje na ledwo uchwytny dla człowieka, znany mu dźwięk: biegnie w kierunku kompanii, staje przez moment zdezorientowany, następnie albo przebiega nosem po szeregu, albo okrąża kompanię pędem, by chwycić wiatr, i kieruje się już nieomylnie wprost do swego pana. Doświadczenie to wykazuje zdolność identyfikowania osoby po zapachu, bez względu na ubiór lub zmieniony wygląd. Dzięki tej zdolności psy, specjalnie wyszkolone, oddają nieocenione usługi przy prowadzeniu śledztwa, wykorzystywane są do tropienia przestępców i rozpoznawania osób, do których należą przedmioty pozostawione na miejscu dokonanej np. zbrodni czy kradzieży. Najważniejszym więc dla psa narządem do odbierania wrażeń ze świata zewnętrznego jest nos, który, gdy psy żyły w dzikim stanie, był jego przewodnikiem w poszukiwaniu łupu i, który ostrzegał go przed niebezpieczeństwem zbliżającego się wroga. Tę zdolność "spostrzegania" węchem obecności innych istot (zwierząt lub ludzi) wykorzystał człowiek do swoich celów uczyniwszy z psa towarzysza łowów, a później używając go do służby śledczej.